Człowiek bez kamery

"Oto historia spotkania chłopaka i dziewczyny. Chłopak, Tom Hansen z z Margate w New Jersey, dorastał w przekonaniu, że nigdy nie będzie szczęśliwy. Dopóki poznał tę jedyną. To przekonanie wynikało z przedwczesnego narażenia na smutny brytyjski pop oraz zupełnego niezrozumienia filmu Absolwent. Dziewczyna, Summer Finn z Shinnecock w Michigan, nie podzielała tego przekonania. Od rozwodu jej rodziców, kochała tylko dwie rzeczy: pierwszą były jej długie, czarne włosy, drugą - to jak łatwo mogła je obcinać nie czując niczego. Tom poznał Summer 8 stycznia. Prawie natychmiast wiedział, że ona jest tą, której szukał. Oto historia spotkania chłopaka i dziewczyny. Ale powinniście znać i drugą stronę: to nie jest historia miłosna."

Tymi słowami wprowadza nas narrator w świat debiutanckiego filmu Marca Webba. Ale ja kupiłem (500) Days of Summer (polski tytuł tradycyjnie woła o pomstę do nieba) już po przeczytaniu specyficznej dedykacji ("Przedstawiona historia jest fikcją. Wszelkie podobieństwo do prawdziwych osób jest całkowicie przypadkowe. Zwłaszcza do ciebie, Jenny Beckman. Suko."). Ta rozbrajająca sugestia autobiografizmu jest chyba jednym z największych atutów filmu. Nie wiem dlaczego, ale świadomość, że (500) Days of Summer jest (może być?) "słodką zemstą" dokonaną przez reżysera na swojej byłej dostarczył mi jakieś dodatkowej, perwersyjnej przyjemności podczas oglądania. Nawet jeśli to tylko reżyserska manipulacja - zadziałała zgodnie z zamierzeniem.

Historia Toma i Summer jest całkiem prosta, ale niebanalnie opowiedziana oraz, przede wszystkim, bardzo współczesna i bliska rzeczywistości. Na ekranie obserwujemy wydarzenia z przeciągu tytułowych pięciuset dni. Zaczynamy jednak nie od początku, a od dnia 290. Zaburzenie chronologii wyszło filmowi na dobre. Zestawianie scen z różnych okresów związku głównych bohaterów wyciąga z ogrywanych już na wiele sposobów schematów coś nowego i świeżego.

Ale nie tylko to przyczynia się do świeżości dzieła Webba. Reżyser zafundował nam komedię niby-romantyczną, którą z klasycznymi okazami gatunku wiąże tylko szkielet fabularny (a i ten nie do końca jest taki sam). Bohaterowie już wymykają się wszelkim klasyfikacjom: są bardzo współcześni, niezależni, ale jednocześnie zagubieni w poszukiwaniu własnego miejsca; próbują się samorealizować, ale jednak nie są do końca szczęśliwi. Nie ma tu miejsca na skrajności, nie ma miejsca na typową wojnę charakterów. Zarówno Tom jak i Summer dążą do tego samego - do szczęścia - tyle, że innymi drogami.

"To nie jest film o miłości" - mówi na początku narrator. I coś w tym jest. Bohaterowie nie zmieniają się pod wpływem miłości. Tak naprawdę są egoistami (w zdrowym znaczeniu tego słowa), którzy nigdy nie rzucą wszystkiego na jedną szalę "w imię uczucia". Na miłość oczywiście przeznaczają w swoim życiu jakieś miejsce, ale to nie ona determinuje ich działania. Poruszają się raczej w świecie własnych wyobrażeń o szczęściu i nie tak łatwo zgodzą się pójść na ustępstwa przez wzgląd na drugą osobę. Zmienią się raczej dlatego, że sami zaczną się pogrążać, zauważą, że obrali nieodpowiednie kierunki. Postanowią więc coś zmienić. Ale to wcale nie gwarantuje im szczęścia i sukcesu. Jak to we współczesnym świecie: nie wiadomo gdzie leży prawda.

Tak właściwie (500) Days of Summer to film opowiedziany z męskiego punktu widzenia. To Tom (rewelacyjny Joseph Gordon-Levitt) się przed nami otwiera i przez jego pryzmat widzimy Summer - intrygującą, pociągającą, tajemniczą, ale jednocześnie bardzo zwyczajną... sukę, której nie da się nie pokochać (w czym duża zasługa Zooey Deschanel). Te ambiwalentne uczucia wygrywane są nie tylko poprzez wspomniane już achronologiczne zestawianie scen, ale i przez wiele innych zabiegów: zabawę konwencjami (mamy tu nawet wstawkę musicalową), żonglowanie filmowymi cytatami (znaczące wyprawy do kina), czy wreszcie okraszenie całej opowieści rewelacyjnie dobraną muzyką (z Reginą Spektor i The Temper Trap na czele). Całość przyprawiona jest niegłupim humorem i rozbrajającymi dialogami - czego chcieć więcej?

(500) Days of Summer to kolejna rewelacja wśród hollywoodzkich komedii (z tych ostatnich wymienię Up in the Air - premiera w lutym). Film urzekający, autentycznie zabawny, a jednocześnie próbujący powiedzieć coś błyskotliwego i istotnego na temat współczesności. Ideał filmu rozrywkowego.* Dla każdego, do wielokrotnego oglądania.

*A nie jakiś tam Avatar. ;)

Dlaczego powinieneś pokochać Avatara? Bo to przecież taki genialny film i nie da się go nie kochać. A jeśli, pomimo wszystko, nie odnajdujesz w samym dziele niczego wartego uwielbienia? Oto 10 powodów dla których (dla własnego dobra) najnowsze dzieło Camerona pokochać trzeba.

1. Bo zostaniesz uznany za snoba, który każdy film mierzy miarką Bergmana. I nie pomoże argument, że Avatar nie przekonał cię jako film rozrywkowy. Nie możesz też porównywać go z jakimikolwiek innymi entertainerami (Władca Pierścieni - inny, Gwiezdne Wojny - naiwne, Beowulf - z gorszymi efektami specjalnymi). Dzieło Camerona jest jedyne w swoim rodzaju i nie można pod nic podpinać. Rozumie się więc samo przez się, że w swojej kategorii zasługuje na 10/10.

2. Bo ludzie będą się nad Tobą litować z powodu tego, że nie możesz poczuć klimatu przygody, zachwycić się pięknem Pandory i paść z wrażenia. Będziesz uznany za nieczułego potwora z kamiennym sercem, któremu nie dane jest poznanie uczuć wyższych.

3. Bo miliony widzów, tysiące recenzentów, Amerykańskie Stowarzyszenie Prasy Zagranicznej i wiele innych przyznających nagrody instytucji nie może się mylić. A Ty nie możesz mieć odmiennego zdania. W końcu mamy demokrację: opinia większości jest opinią jedyną, prawdziwą i obowiązującą.

4. Bo przełomowość i rewolucyjność tego filmu jest niezaprzeczalna. Mamy przecież nową technologię, wspaniałe widowisko i efekty wizualne jakich jeszcze nie było. No jak można nie wpaść w zachwyt? Nie ważne jest to, że trójwymiar wynaleziono ponad 70 lat temu, a Avatar jest tylko kolejnym ogniwem ewolucji. To przecież coś zupełnie i dogłębnie nowego.

5. Bo widziałeś ten film w wersji 2D, a żeby odczuć jego magię trzeba obejrzeć w trójwymiarze. Koniecznie w kinie IMAX (cyfrowe 3D też na pewno zepsuło Ci odbiór). Musisz więc wziąć na to poprawkę. Jeśli jednak jakimś cudem widziałeś Avatara w IMAXsie i pomimo tego Ci się nie spodobał, to na pewno siedziałeś za daleko lub za blisko ekranu. Też weź na to poprawkę.

6. Bo film ma proekologiczne i pacyfistyczne przesłanie. Co z tego, że podane w najbanalniejszym (wręcz propagandowym) stylu. Jeśli Cię ono nie przekonało, to jesteś złym człowiekiem. Tak złym jak filmowy pułkownik Quaritch. Na'vi rulez!

7. Bo James Cameron pracował nad tym filmem ponad 10 lat. Poświęcił dla Avatara tyle swojego życia, a to wszystko dla nas, widzów. Powinniśmy mu być wdzięczni i ubóstwiać go bezgranicznie. A jeśli nie masz na to ochoty? Nie potrafisz docenić pracy rąk ludzkich i wartości czasu.

8. Bo wstyd wyjść na losera, który zmarnował ok. 25 zł i prawie 3 godziny swojego życia na film, który się nie spodobał. Nieważne, że wcale Ci to nie przeszkadza i nie żałujesz swojego wyboru (zawsze ten czas i pieniądze można było zmarnować np. na piciu w samotności). Inni będą żałować za Ciebie.

9. Bo skala ocen tego filmu (pomimo, że ma 10 punktów) składa się tylko z dwóch możliwości: 1 lub 10. Nie możesz wybrać nic pomiędzy, choćbyś miał ogromną ochotę. Jeśli dasz 1, będziesz przeciwko ogromnej rzeszy fanów Avatara, a tego byś nie chciał (patrz punkt 10). Musisz więc dać 10, tym samym deklarując bezgraniczne uwielbienie do Camerona i jego dzieła.

10. Bo dostaniesz wpierdol.*

Jeśli te argumenty nadal Cię nie przekonują, musisz pogodzić się z tym, że zostaniesz skazany na banicję i samotność. Nikt przecież nie może pokochać kogoś, kto nie kocha Avatara. ;)

---------

*Argument z autopsji.

Dzisiaj bez zbędnych słów, bo i czasu nie mam. Tylko jedno retoryczne pytanie:

Dlaczego piosenki o Nowym Jorku są takie cudowne?